ایمنی غذا؛ خط مقدم سلامت جهان در برابر بحرانهای نوظهور
دکتر نبی شریعتی فر در سمپوزیوم روز جهانی ایمنی غذا در دانشکده بهداشت، با تأکید بر اینکه ایمنی غذا دیگر یک دغدغه محلی یا ملی نیست، آن را «وظیفهای جهانی» دانست و گفت: سرمایهگذاری در ایمنی غذا، سرمایهگذاری در سلامت عمومی، رفاه اقتصادی و عدالت اجتماعی است.
امنیت غذایی؛ از موجود بودن غذا تا ایمن و سالم بودن آن
به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر نبی شریعتی فر در سمپوزیوم روز جهانی ایمنی غذا که در دانشکده بهداشت برگزار شد، با تبیین مفهوم امنیت غذایی اظهار کرد: امنیت غذایی به این معناست که مواد غذایی مختلف، نخست در کشور موجود باشد، دوم در دسترس مردم قرار گیرد، سوم مردم قدرت خرید آن ماده غذایی را داشته باشند و چهارم، آن غذا ایمن و سالم باشد.
وی با اشاره به وضعیت کشور در برخی اقلام راهبردی غذایی افزود: خدا را شاکریم که در کشور در بسیاری از مواد غذایی دارای امنیت غذایی هستیم، بهویژه در بحث غلات و گندم.
ایمنی غذا؛ دغدغهای جهانی، نه محلی و ملی
دکتر شریعتیفر در ادامه با تأکید بر ماهیت جهانی ایمنی غذا گفت: ایمنی غذا یک مسئله جهانی است؛ زیرا یک آلودگی میکروبی در یک مزرعه کوچک در یکی از پنج قاره میتواند ظرف ۲۴ ساعت به یک بحران بهداشت عمومی در قارههای دیگر تبدیل شود.
وی افزود: بنابراین ایمنی غذا را نمیتوان صرفاً یک دغدغه محلی یا ملی دانست، بلکه یک وظیفه جهانی است.
۶۰۰ میلیون ابتلا و ۴۲۰ هزار مرگ در سال؛ هشدار جهانی درباره بیماریهای ناشی از غذا
این سخنران سمپوزیوم روز جهانی ایمنی غذا با اشاره به بار بیماریهای ناشی از غذا و آمارهای هشداردهنده جهانی تصریح کرد: بر اساس آخرین گزارشهای سازمان جهانی بهداشت، سالانه حدود ۶۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان به بیماریهای ناشی از غذا مبتلا میشوند و این بیماریها موجب ۴۲۰ هزار مرگ میشود؛ مرگهایی که با پیشگیری میتوان از آنها جلوگیری کرد.
وی با اشاره به سهم کودکان از این آمار افزود: سهم کودکان از مرگومیر ناشی از بیماریهای غذایی، ۱۲۵ هزار نفر در سال است.
دکتر شریعتیفر خاطرنشان کرد: بار بیماریهای ناشی از غذا تنها یک تراژدی انسانی نیست، بلکه یک ترمز بزرگ برای توسعه اقتصادی و اجتماعی محسوب میشود.
هزینههای سنگین بیماریهای غذایی برای اقتصاد جهان
دکتر شریعتیفر با اشاره به پیامدهای اقتصادی بیماریهای ناشی از غذا اظهار کرد: هزینههای مستقیم و غیرمستقیم بیماریهای ناشی از غذا، از هزینه درمان و از دست رفتن بهرهوری تا از دست دادن بازارهای صادراتی را شامل میشود و میتواند سالانه میلیاردها تومان به اقتصاد جهان آسیب وارد کند.
وی افزود: بانک جهانی تخمین میزند که تنها کاهش بهرهوری ناشی از این بیماریها، سالانه بیش از ۹۵ میلیارد دلار برای کشورهای با درآمد پایین و متوسط هزینه دارد.
او تأکید کرد: این اعداد و ارقام نشان میدهد که سرمایهگذاری در حوزه ایمنی غذا، در حقیقت سرمایهگذاری در سلامت عمومی، رفاه اقتصادی و عدالت اجتماعی است.
طوفان تهدیدات نوظهور در حوزه ایمنی غذا
دکتر شریعتیفر در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به چالشهای نوظهور مواد غذایی در عرصه جهانی گفت: چالشهای ایمنی غذا متغیرند و با سرعتی سرسامآور در حال تکامل هستند؛ بهگونهای که امروز با طوفانی از تهدیدات نوظهور روبهرو هستیم.
تغییرات اقلیمی؛ گسترش زیستگاه عوامل بیماریزا
وی تغییرات اقلیمی را یکی از مهمترین چالشهای ایمنی غذا دانست و بیان کرد: افزایش دمای کره زمین، زیستگاه عوامل بیماریزا را گسترش میدهد.
دکتر شریعتیفر افزود: با افزایش دما، خطر شیوع باکتریهایی مانند سالمونلا و کمپیلوباکتر و همچنین سموم قارچی مقاوم به حرارت در مناطقی که پیشتر عاری از آنها بودهاند، افزایش مییابد.
وی همچنین گفت: شکوفایی جلبکهای مضر ناشی از گرم شدن آبهای اقیانوسها، منجر به تجمع بیوتوکسینهای دریایی میشود.
مقاومت میکروبی؛ سونامی خاموش در زنجیره غذایی
دکتر شریعتیفر مقاومت میکروبی را از دیگر تهدیدات مهم و نوظهور در حوزه ایمنی غذا عنوان کرد و گفت: مقاومت میکروبی ممکن است یک سونامی خاموش و بسیار خطرناک باشد.
وی افزود: استفاده بیرویه از آنتیبیوتیکها در دامپروری و آبزیپروری، سبب ایجاد باکتریهای مقاوم به دارو میشود و این مقاومت میتواند از طریق زنجیره غذایی به انسان منتقل گردد.
پیچیدگی زنجیره تأمین؛ ردیابی آلودگی در هزارتوی جهانی
این متخصص حوزه غذا با اشاره به پیچیدگی زنجیره تأمین غذا اظهار کرد: زنجیره تأمین غذا بسیار طولانی و پیچیده شده است؛ بهگونهای که یک ماده غذایی فرآوریشده ممکن است حاوی مواد اولیهای از دهها کشور مختلف باشد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، ردیابی منبع آلودگی در این هزارتوی جهانی مانند یافتن سوزن در انبار کاه است و نیازمند سیستمهای ردیابی دیجیتال و زیرساختهای اطلاعاتی بسیار قوی است.
فناوریهای نوین غذایی و تغییر رفتار مصرفکننده؛ چالشهایی بدون چارچوب کامل نظارتی
دکتر شریعتیفر تغییر رفتار مصرفکننده و ظهور فناوریهای جدید غذایی را نیز از دیگر چالشهای پیشروی نظامهای ایمنی غذا دانست و افزود: گرایش به سمت غذاهای آماده، خامگیاهخواری و پروتئینهای جایگزین مانند گوشتهای گیاهی، پروتئینهای تولیدی از حشرات، گوشتهای تولیدشده از طریق سلکالچر و پروتئینهای ناشی از میکروارگانیسمها، چالشهای جدیدی را ایجاد کرده است.
وی تأکید کرد: هنوز چارچوبهای نظارتی کامل و جامعی برای این حوزهها تدوین نشده است.
لزوم عبور از رویکرد واکنشی به رویکرد پیشگیرانه
دکتر شریعتیفر در ادامه سخنان خود، راهحل مواجهه با این چالشها را حرکت به سوی یک پارادایم یکپارچه، پیشگیرانه و علمی دانست و گفت: در مواجهه با این چالشهای چندوجهی، پاسخ ما نیز باید چندوجهی و مبتنی بر علم باشد.
وی تصریح کرد: ما نیازمند یک تغییر پارادایم از رویکرد واکنشی، یعنی پاسخ به بحران، به سمت رویکردی پیشگیرانه، پیشبینیکننده و سیستمیک هستیم.
ستون نخست؛ علوم و نوآوری در خدمت ایمنی غذا
دکتر شریعتیفر با تشریح ستونهای اصلی این رویکرد گفت: نخستین ستون، بهکارگیری علوم و نوآوری در خدمت ایمنی غذاست.
وی اظهار کرد: ما باید از قدرت علم بهره ببریم. برای مثال، توالییابی کل ژنوم دیگر یک ابزار لوکس تحقیقاتی نیست، بلکه یک ضرورت برای ردیابی سریع طغیانها و درک مسیرهای انتقال آلودگی است.
او افزود: همچنین هوش مصنوعی و کلاندادهها میتوانند با تحلیل دادههای اقلیمی، تجاری و اپیدمیولوژیک، طغیانهای آینده را پیشبینی کنند.
ستون دوم؛ تقویت نظامهای نظارتی ملی و همکاری جهانی
دکتر شریعتیفر ستون دوم را تقویت نظامهای نظارتی ملی و همکاری جهانی عنوان کرد و گفت: ایمنی غذا معمولاً در سطح ملی ایجاد میشود، اما در سطح جهانی محافظت میشود.
وی افزود: هر کشور نیازمند یک نظام کنترل غذای مدرن و مبتنی بر ریسک است که از کدکس بهعنوان مرجع بینالمللی پیروی کند؛ اما این کافی نیست و ما به یک معماری جهانی قویتر برای تبادل سریع اطلاعات نیاز داریم.
INFOSAN؛ ضرورت تبادل سریع هشدارهای ایمنی غذا میان کشورها
وی با اشاره به نقش شبکه بینالمللی نظارت ایمنی غذا افزود: شبکه بینالمللی نظارت ایمنی غذا، موسوم به INFOSAN، که توسط سازمان جهانی بهداشت و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد مدیریت میشود، ابزاری حیاتی است که باید تقویت شود.
دکتر شریعتیفر ادامه داد: این شبکه باید بتواند هشدارها را در لحظه، میان ۱۸۶ کشور عضو بهصورت همزمان به اشتراک بگذارد.
او تأکید کرد: شفافیت و سرعت در به اشتراکگذاری دادهها، یک تعهد اخلاقی و علمی است.
ستون سوم؛ فرهنگ ایمنی غذا و توانمندسازی مصرفکننده
دکتر شریعتیفر سومین ستون این رویکرد را فرهنگ ایمنی غذا و توانمندسازی مصرفکننده دانست و تصریح کرد: فناوری و مقررات بهتنهایی کافی نیست.
وی گفت: ما باید فرهنگ ایمنی غذا را در تمام سطوح زنجیره تأمین، از مدیرعامل یک شرکت تا کشاورزان خردهپا و فروشنده خیابانی، نهادینه کنیم.
او افزود: در عین حال، باید مصرفکننده را از طریق آموزش سواد سلامت و ایمنی غذا توانمند سازیم.
پنج کلید طلایی سازمان جهانی بهداشت برای غذای ایمنتر
دکتر شریعتیفر در پایان با تأکید بر نقش شهروندان در ارتقای ایمنی غذا گفت: هر شهروند باید پنج کلید طلایی سازمان جهانی بهداشت برای غذای ایمنتر را بداند.
وی این پنج کلید را شامل رعایت نظافت، تفکیک غذای خام از پخته، پختن کامل غذا، نگهداری ایمن غذا و استفاده از آب و مواد اولیه سالم و بهداشتی عنوان کرد.
جمعبندی؛ آینده ایمنی غذا در گرو علم، همکاری و فرهنگسازی
دکتر شریعتیفر در جمعبندی سخنان خود، ایمنی غذا را یکی از پایههای اصلی سلامت عمومی و توسعه پایدار دانست و تأکید کرد: آینده نظامهای غذایی جهان، در گرو نگاه علمی، همکاری بینالمللی، نظامهای نظارتی هوشمند و مشارکت آگاهانه همه ذینفعان از مزرعه تا سفره است.
ارسال نظر